Bölge Planları

Bölge Planı Nedir?

Düşünsel düzeydeki modelin somut bir tasarıma dönüşü “plan”, bu planın gerçekleştirilmesine yönelik uygulama sürecinin bütünü ise “planlama” olarak ele alınmaktadır. Bu çerçevede planlama anlayışı ve pratiği, belirli bir konu ya da konular yumağını çözümlemek amacıyla, yola çıkılan bir süreci temsil etmektedir.

Ankara Kalkınma Ajansı, bu amaca ulaşmak için Ankara Bölgesi’nde yürüttüğü çalışmalar ile bu konuların hangi yapısal ilişkiler bağlamında, neden ve nasıl ortaya çıktığını anlamaya ve bilmeye çalışılmaktadır. Ajans, paydaşların katılımı esasına dayanarak bu konuları çeşitli müdahale araçlarıyla araştırmaktadır. 

Bölge Planları Niçin Önemlidir?

Geleceğe doğru zincirleme bir etkinin ilk halkasıdır.

Bölgesel kalkınmanın sürdürülebilirliğini, bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasını ve kaynakların yerinde ve etkin kullanımını hedefleyen; birlikte hareket mantığının ve bölgesel program ve projelerin temelini oluşturacak bir strateji, koordinasyon ve yönlendirme belgesidir. 
Ortak bir gelecek için ortak aklı temsil eder.

Ankara Bölgesi’ndeki halkın, kamu kurum ve kuruluşlarının, özel sektörün, sivil toplum örgütlerinin ve üniversitelerin, kısacası kalkınma sürecinde söz sahibi olan tüm paydaşların fikir birliğinin bir ürünüdür.

Yerelden merkeze bir köprüdür.

Ulusal düzeyde üretilen politika, plan ve stratejiler ile yerel düzeyde yürütülecek faaliyetler arasındaki ilişkiyi belirler. Yerel düzeyde kapasite oluşumuna katkıda bulunan ve bölgenin kaynak ve potansiyellerinin ileriye dönük olarak seferber edilmesini sağlayan bir süreci anlatır.

Bölge Planlarının Öncelikli Amaçları Nelerdir?

  • Bölgenin sosyo-ekonomik ve fiziksel durumunu anlamak,
  • Yerel dinamikleri ve içsel potansiyelleri değerlendirmek, 
  • Katılımcılığı ve işbirliğini artırmak, 
  • Yerel kalkınmayı teşvik etmek,
  • Toplumun yaşam kalitesini iyileştirmek,
  • Üst ve alt ölçekli planlar arasında uyumu ve bütünlüğü sağlamak,
  • Bölgenin ortak vizyonunu oluşturmak, 
  • Bölgedeki sektörlerin ve alt bölgelerin rekabet gücünü harekete geçirmek,
  • İleriye yönelik hedeflere ulaşmada bölgeye rehberlik etmek.

Bölge Planlarının Hukuki Altyapısı Nedir?

Türkiye'de Bölge Planlarına ilişkin yetkilendirme 1985 yılında yürürlüğe giren İmar Kanunu ile yapılmaktadır. Kanunun, Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması’na ilişkin 8. Maddesi'nde    "Bölge planları; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır" ifadesi yer almaktadır.
Kalkınma Bakanlığı yayınladığı B.02.1.DPT.0.10.04-91.418/3031 sayılı yazı ile bölge planları hazırlığı ve koordinatörlüğü ile kalkınma ajanslarını görevlendirmiştir. 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkındaki Kanun'unda da kalkınma ajanslarının tüm faaliyetlerini bölge planları çerçevesinde yürütmeleri gerektiği ifade edilmiştir. 

Üst ve alt ölçekli planlar arasında uyumu ve bütünlüğü sağlayıcı nitelikte olması öngörülen Bölge Planları, planlama hiyerarşisinde Ulusal Kalkınma Planları ile Çevre Düzeni Planları arasında yer almaktadır. Planlamada, farklı düzeylerde hazırlanan fiziksel planların birbirleri ile uyumu planların "kademeli birlikteliği ilkesi" ile tanımlanmaktadır. Bu ilke 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. Maddesinde, imar planlarının eğer mevcut ise çevre düzeni planları ve bölge planlarına uygun olarak hazırlanması gerektiği belirtilerek ifade edilmiştir.